Kırk uçurma nedir?

Kırk Uçurma Nedir?

Zorlu geçen hamilelik dönemi ve doğum sonrasında, lohusalık dönemi olarak adlandırılan bir dönem başlar. Anne ve bebek açısından bir hayli hassas geçen bu zaman yaklaşık 6 hafta sürer. Bu dönemin bitişi de kırk uçurma adı verilen bir seremoni ile kutlanır. Kültürümüzde yer etmiş olan bu seremoni, Anadolu'da yaşamış aileler tarafından uzun yıllardan beri gerçekleştirilir. Anne ile bebeğin atlattığı ilk zorlu eşik olarak görülen 40 çıkarma kendi içerisinde farklı adımlardan meydana gelir.

40 uçurması nedir denildiğinde her yörenin kendine has adetleri ve farklı detayları bu seremonide yer alabilir. Bu nedenle tek tip bir kutlamadan bahsetmek pek mümkün değil. Kökenleri İslamiyet öncesi Türk toplumlarına kadar dayanan bu geleneğin Göktürkler tarafından da sıkça yapıldığına dair bilgiler bulunur. Bebeğe ve anneye iyi dileklerin iletildiği bu seremonide doğum sürecinin geride bırakılıp normal hayata geçiş kutlanır.

Uçurma Neden Yapılır?

Eski zamanlarda ortaya çıkan bu gelenek, aslında atalarımızın deneyimlerini bize aktarır. Günümüzde tıbbi açıklamalarda da bu uygulamaların belirli faydaları olduğu söylenir. Doğum sonrası hem fiziksel hem de psikolojik olarak yorgun olan anneler 40 gün süren lohusalık döneminde toparlanmaya fırsat bulur. Annelerin vücudunun toparlanması, doğum sırasında atılan dikişlerin ve yaraların iyileşmesi, dinlenerek eski sağlığına tekrar kavuşması için bu dönem oldukça önemli. Bebek ise tamamen sıvı ile kaplı ve kapalı bir alandan çıkıp dünya ile tanıştığı bu dönemde hayata uyum sağlamayı öğrenir. Anne ve bebek arasındaki bağ da bu dönemde güçlenmeye başlar. Emzirme, ten teması ve annenin sesine duyulan yakınlık lohusalık döneminde bebeğin adaptasyonunu kolaylaştırır.

Doğum sonrası anne ve bebek pek çok hastalığa ve mikroba da açık olur. Son derece savunmasız bir noktada bulunan anne ve bebeğinin bu 40 günlük süreçte evden çıkmadan steril bir ortamda yaşamaları sağlanır. Aynı zamanda bebeğin kırkı çıkana kadar yalnız kalmamalarına dikkat edilir. İşte bu 40 günün sonunda gerçekleştirilen seremoni ile lohusalık dönemi geride bırakılır. Bebeklerde kırk çıkarma hem annenin hem de bebeğin bu süreci üzerlerinden atmalarını simgeler. Dualarla ve iyi dileklerle yıkanan anne ve bebeği böylece yeni bir hayata adımlarını atar.

Kırk Uçurma Nasıl Yapılır?

Nesilden nesle aktarılarak devam eden bebek 40 uçurma seremonisi yöreler arasında farklı adetlerle zenginleştirilebilir. Fakat 40 uçurma temelde iki adımdan oluşur. 40 gün boyunca evde kalan anne ve bebek ilk olarak çiçekler, baharatlar ve özel anlamlar taşıyan objeler ile hazırlanmış banyoda yıkanır. Daha sonra ise anne ve bebek güzel kıyafetler giydirilip ilk gezintisine çıkarılır. Eski geleneklerde bu gezinti 7 ev arasında yapılır. Fakat günümüz şartlarında genellikle anneanne, babaanne ve yakındaki akrabalar bu ilk gezintide tercih edilen gezinti durakları olur.

Ziyaret edilen evlerde ise anneye yarım bardak su ikram edilir. Sütünün fazla olması niyetiyle verilen bu suyu annenin tamamen bitirmesi gerekir. Diğer yandan ev sahipleri de hazırladıkları 40 uçurma sepeti veya küçük hediyeler ile bebeğe iyi dileklerini sunar.

Kırk Uçurma Adetleri Nelerdir?

40 çıkarma için toplumla birlikte zaman içerisinde değişip çeşitlenen adımlar uygulanır. Bu adetlerde doğayla uyum içerisinde yaşayan Şaman inanışlarından İslamiyet’e kadar uzanan pek çok farklı iz bulunur. Toplumun gelişmesine ve bugünkü halini almasına katkı sağlayan bu izler, bir çocuğun hayata gelişini kutlarken de katkı sağlar. Seremoni için ilk olarak bir kişiden "kırklama annesi" olması istenir. Bu görev için seçilen kişi genellikle aile büyüğü olarak görülen ve çocuk bakımı konusunda ailede bilinçli olarak tabir edilebilecek kişiler arasından seçilir. Çoğu zaman anneanne, babaanne, hala ya da teyze gibi aile bireylerinden biri kırklama annesi olabilir. Seçilen kişi yalnızca bebeğe değil, aynı zamanda anneye de kırk banyosu yaptırır.

Ritüele göre önce bebek, daha sonra da anne, bu özel banyo için hazırlanan sudan 40 tas su alınarak yıkanır. Yöreden yöreye değişmekle birlikte bu yıkama sırasında çeşitli dualar okunur. Bebeklerde 40 çıkarma sonrası anne ve bebek yeni kıyafetler giyerek hazırlanır. Daha sonra 7 ayrı eve ziyarete giderek 40 uçurma tamamlanır. Bazı adetlerde ise inançla bağlantılı olarak, bu süreci tamamlamak için bir de 40 mevlidi yapılır. Dualarla ve iyi dileklerle bebeğin hayata gelişi kutlanır.

Kırk Uçurma Sepetine Ne Konur?

Yapılan ev ziyaretlerinde kırk uçurma sepeti, anne ve bebeğe hediye olarak verilir. Eski adetlerde bu hediyeler temiz bir peçete veya bezin içerisine sarılarak verilirken günümüzde sunum bölümü de seremoninin bir parçası olarak kabul edilir. 40 uçurma sepetinde neler olur sorusunun cevabı da görsellik unsuruna bağlı olarak çeşitlenir. Fakat temel olarak kırk uçurma sepetine ne konur merak ediyorsanız gerekli malzemeleri şu şekilde sıralayabiliriz;

• Bereketli olması için pirinç
• Uzun ömürlü olması için un
• Tatlı dilli olması için şeker
• Sağlıklı olması için yumurta

Kırk Banyosu Nasıl Yapılır?

40 banyosu bu seremoninin en önemli aşaması olarak görülür. Bu banyoda, suyun içerisine belli anlamlar taşıyan objeler eklenir ve suya dualar okunur. Yıkama işlemi ise aile büyükleri arasından seçilen "kırklama annesi" tarafından yapılır. Seçilen kişi zaman zaman bir aile dostu da olabilir. Seçim sırasında önemli olan nokta, kırklama annesi olacak kişinin bilgi ve görgüsüne güvenilen biri olması.

Banyo, annenin de rahatça yıkanabilmesi için küvet içerisinde gerçekleştirilebilir. Eğer evde küvet bulunmuyorsa bebek için bebek yıkama küveti kullanılırken anne de duş kabininde bu su ile yıkanır. 40 banyosunun vakit olarak sabahın erken saatlerde yapılması uygun görülüyor. Banyo sonrası direkt olarak ev gezmesine gidileceği için anne ve bebeğin geç saatlere kalmaması adına sabah erkenden kırk banyosunun yapılması avantaj sağlar. Ayrıca anne ve bebeğin kırkıncı günün sabahına temizlenmiş ve arınmış olarak başlamaları için sabah saatleri seçilir. Banyoyu yaptıracak olan kırklama annesinin ise 40 taş ve 40 mevsim çiçeğini sabah gelirken toplaması gerekir. Daha sonra temizlenen çiçek ve taşların yanı sıra farklı malzemeler de eklenerek banyo suyu hazırlanır. 40 banyosu malzemelerinde genellikle şu objeler yer alır;

• Altın: Güneşi temsil eder.
• Gümüş: Ayı temsil eder.
• Bozuk para: Kazancının bol olması için eklenir.
• Mevsim çiçekleri: Bebeğin cildinin güzel kokması için eklenir.
• Nazar boncuğu: Nazardan korunması için eklenir.
• Tuz: Bereketli bir yaşamı olsun diye eklenir.
• Şeker: Ağızının tadı bozulmasın diye eklenir.

Banyo öncesi annenin, ellerini 40 defa banyo suyuna sokup çıkarması gerekir. Daha sonra bu sudan 40 tas su bebek için, 40 tas su da anne için ayrılır. Kırklama annesi, anne ve bebeği yıkadıktan sonra “Su aşağı, boyu yukarı olsun! Ömrü su gibi uzun olsun!” diyerek ayırdığı suları anne ve bebeğin başından aşağı döker ve hem annenin hem de bebeğin kırkını çıkarmış olur

Bebegin ev gezmesine goturulmesi normal ikram yaparsin evlerine giderken bebegin yuzune un surerler bizim burda kasina sacina erkekse biyik sakallarina beyaz sakalli dede olana kadar omru uzun olsun diye yanina da bir ekmek sogan ve yumurta konulur manasi ise yumurta soyu bereketli olsun sogan aciya dayanikli olsun ekmek de isi gucu yerinde olsun demektir.. Guzel adetler bence yasatilmasi yapilmasi cok keyifli ve manali geliyor bana😊

Sadece bebeği evden çıkarıyorlar bildiğim kadarıyla ama hediyeye gerek var mı bilmiyorum anneme sorayım :))